P15 s
????????????????????????????????????
Αλεξάνδρα Καλιακούδα

Το περίεργο είναι ότι, ενώ οι περισσότεροι από εμάς, έχουμε κάποια στιγμή στη ζωής μας, εκπαιδευτεί σε τεχνικές «ενεργητικής ακρόασης», «αποτελεσματικής ανατροφοδότησης», «θετικής σκέψης» κ.λ.π, παρόλα αυτά, σπανίως, νιώθουμε άνετα ή χαλαρά, όταν έρθει η ώρα κάποιος να μοιραστεί μαζί μας αυτό που τον πονάει. Είναι τότε που νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να βρούμε κάτι, κάτι που να «δουλεύει».

Το ζούμε καθημερινά, συχνά πολλές φορές τη μέρα! Και το ξέρουμε όλοι:

Η ικανότητά μας να μοιραζόμαστε ή να απαντούμε σε δυσφορικά συναισθήματα και σκέψεις καθορίζει την αποτελεσματικότητά μας στις διαπροσωπικές σχέσεις. Στη ζωή και την εργασία.

Κι αφού είμαστε, πράγματι, καλοί ακροατές, τι μας συμβαίνει και μπλοκάρουμε, όταν γινόμαστε αποδέκτες δυσάρεστων συναισθημάτων και σκέψεων; Γιατί αισθανόμαστε αμηχανία και τελικά δεν καταφέρνουμε να δείξουμε ενσυναίσθηση; Γιατί δεν μπορούμε να σταθούμε δίπλα στους άλλους, όταν νιώθουν ευάλωτοι;

Οι απαντήσεις πολλές και διάφορες.  Άρθρα, συμβουλές και μυστικά έχουν σχεδόν όλα λεχθεί. Όροι όπως «συναισθηματική νοημοσύνη», «ενεργητική ακρόαση» και «ανάπτυξη soft skills» έχουν εισβάλει στην καθημερινότητά μας. Κι όμως… και πάλι στα δύσκολα, τα πράγματα φαίνονται βουνό!

Μη έχοντας να προσθέσω κάτι στη θεωρία, θα καταφύγω στην εμπειρία μας, από την καθημερινή εργασία με άτομα και groups μέσα από την οποία διαπιστώνουμε ότι η βασική απάντηση στις παραπάνω ερωτήσεις είναι αυτό που, στην ομάδα μας, αποκαλούμε «εστίαση στο εξωτερικό αίτιο».
Αυτό σημαίνει ότι, στις δύσκολες στιγμές των άλλων, υπεραξιολογούμε και στρέφουμε όλη μας την προσοχή στο καρφί (εξωτερικό αίτιο), αντί να συνδεόμαστε, να μοιραζόμαστε και να ασχολούμαστε με τον πόνο. Γι αυτό και δεν καταφέρνουμε να είμαστε αποτελεσματικοί. Γιατί η πρώτη ανάγκη κάθε ανθρώπου δεν είναι να μοιραστεί το καρφί – είναι να μοιραστεί τον πόνο του!

-Τότε γιατί εμείς συνήθως μιλάμε για το καρφί;

-Γιατί φοβόμαστε τα συναισθήματα του άλλου.

-Και γιατί μας συμβαίνει αυτό;

-Γιατί φοβόμαστε τα δικά μας συναισθήματα.

-Κι αυτό, πάλι, γιατί συμβαίνει;

Γιατί δεν έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, κι έτσι δεν ξέρουμε πώς δουλεύουν μέσα μας, και πώς μας επηρεάζουν. Εφόσον δεν είμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματά μας και δεν έχουμε μάθει να τα διαχειριζόμαστε, πώς είναι δυνατό να βοηθήσουμε τους άλλους να το κάνουν; Είναι, λοιπόν, απολύτως κατανοητή η επιλογή μας (συνειδητή ή μη), να μην εμπλακούμε καθόλου. Προτιμούμε να ασχοληθούμε με το καρφί, ελπίζοντας πως θα αποφύγουμε τον πόνο!

Αυτό, τείνω να πιστεύω, είναι και ο βασικός λόγος που εφαρμόζουμε μια ακρόαση προσανατολισμένη στη λύση (solution focused listening), παρουσιάζοντας, εναλλακτικές και σενάρια, πολύ πριν συντονιστούμε με το πρόσωπο που αντιμετωπίζει προσωπικό ή επαγγελματικό πρόβλημα.

Ιδιαίτερα στο χώρο των επιχειρήσεων, συναντώ ηγέτες και διευθυντές που υπερεκτιμούν την ικανότητά τους να ακούν και να επηρεάζουν τους άλλους και αναρωτιούνται γιατί καταλήγουν να εισπράττουν το θυμό, την απογοήτευση, ή την αγανάκτηση των άλλων για τον τρόπο τους.

Συχνά στις συνεδρίες μας, επικαλούνται τις άριστες προθέσεις τους και με τη σειρά τους βλέπουν τους άλλους ως αγνώμονες, θρασείς, αχάριστους, ανάγωγους ή επιθετικούς.

Η ανατροφοδότηση πάνω στη δουλειά οι αξιολογήσεις απόδοσης, οι περιπτώσεις παραπόνων των υφισταμένων και οι περιπτώσεις επικοινωνίας δυσάρεστων αποφάσεων ή ειδήσεων ανήκουν στις περιπτώσεις όπου η στρατηγική σκέψη, η λογική επιχειρηματολογία και η προσπάθεια ελέγχου της κατάστασης, μπορεί είτε να μην είναι αρκετές είτε να έχουν ακόμη και αντίθετα αποτελέσματα.

Η εστίαση της προσοχής στο καρφί αντί στον πόνο, μπορεί να σταθεί μοιραία για την αποτελεσματικότητα στο χώρο της εργασίας, αφού είναι σε θέση να απενεργοποιήσει πολλές ηγετικές αρετές και ικανότητες.

Συνοψίζοντας όλα όσα κατ’ επανάληψη παρατηρούμε και στους δύο τομείς υπηρεσιών ( ADVANCED COACHING & SYSTEMIC THERAPY ) καταλήγουμε ότι:
1. Η προσανατολισμένη στη λύση ακρόαση δε δουλεύει όσο νομίζουμε, και δε δουλεύει καθόλου στις περιπτώσεις που οι άλλοι έχουν ανάγκη να συν-αισθανθούμε και όχι να συ-σκεφτούμε. Να καταλάβουμε τι νιώθουν κι όχι να σκεφτούμε κάτι καλύτερο από αυτό που μπορούν εκείνοι να σκεφτούν.

2. Η «παθητική» ακρόαση, σε συνδυασμό με ειλικρινές ενδιαφέρον και απερίσπαστη προσοχή, μπορεί, υπό προϋποθέσεις να είναι ένα καλύτερο σημείο εκκίνησης στην αλληλεπίδραση με τους άλλους, ιδιαίτερα αν ανήκουμε σ’ εκείνους που ο όρος ενεργητική ακρόαση μας μπερδεύει.

3. Ο πόνος των άλλων δεν μας απειλεί. Εμείς νιώθουμε δυσφορικά, γιατί φοβόμαστε πως δεν θα τα καταφέρουμε…μέσα μας.

4. α. Το ξεκαθάρισμα του δικού μας εσωτερικού διαλόγου και β. η επίγνωση του διαχωρισμού ανάμεσα στις σκέψεις και τα συναισθήματα είναι θεμελιώδη.

{Στις πρώτες συνεδρίες με πελάτες παρατηρούμε το φαινόμενο όταν η ερώτηση είναι «Πώς αισθάνεσαι;», η απάντηση που δίνουν να είναι «Σκέφτομαι…», «Πιστεύω….», «Νομίζω….», «Ελπιζω….» κ.λ.π. Όμως, σκέψεις, πεποιθήσεις, υποθέσεις και ευχές δεν είναι συναισθήματα. Και τέτοιες απαντήσεις στην ερώτηση «Πώς αισθάνεσαι;» πολύ συχνά γεννούν εσωτερική σύγκρουση η οποία αποτελεί τη βασική αιτία παρανοήσεων και άσκοπων συγκρούσεων στη ζωή και το χώρο της εργασίας.}

5. H παράμετρος του χρόνου, θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Δεν είναι καθόλου βοηθητικό να ξεκινάμε μια συζήτηση, με αντικείμενο τον πόνο του άλλου, αν δεν έχουμε τη χρονική δυνατότητα να ακούσουμε όσο χρειαστεί μέχρι η φίλη, ο συνάδελφος, η σύζυγος ή ο υφιστάμενος να σταματήσει να μιλά.

6. Απαρχαιωμένες τεχνικές του τύπου «σε καταλαβαίνω…αλλά» επιφέρουν ακριβώς αυτό που δεν θέλουμε. Ας μη βιαζόμαστε να κάνουμε δηλώσεις, κλεισίματα, να εξάγουμε συμπεράσματα και να καταλήγουμε σε εναλλακτικές. Ας ρωτήσουμε, ας ακούσουμε, ας μιλήσουμε για τον πόνο!

Πώς μπορούμε στο εξής να βελτιώσουμε την απόκρισή μας σε δυσάρεστα συναισθήματα και σκέψεις ανθρώπων που έχουν ανάγκη να τα μοιραστούν μαζί μας;

Προσπαθούμε αλλιώς:

  1. Κατ΄αρχήν ξεκινάμε να δουλεύουμε με τον εαυτό μας. Παρατηρούμε τι μας συμβαίνει στιγμή προς στιγμή.
  2. Αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, τα ονοματίζουμε, τα εκφράζουμε μέσα στο λόγο μας και προσπαθούμε να τα ρυθμίζουμε. Έτσι αυξάνουμε την αυτεπίγνωσή μας, και προοδευτικά και το επίπεδο συνειδητότητάς μας.
    Βέβαια, αν είμαστε μλοκαρισμένοι, μπερδεμένοι, φοβισμένοι ή «κλειδωμένοι», τίποτα δεν δουλεύει. Αν εφαρμόζουμε όσα γνωρίζουμε και πάλι αισθανόμαστε ότι δεν τα καταφέρνουμε, ίσως είναι η στιγμή να πάρουμε βοήθεια από έναν ειδικό που εμπιστευόμαστε.
  3. Κάθε φορά που ξεκινάμε την αλληλεπίδραση, αφήνουμε τον άλλον να μιλήσει. Να περιγράψει τον πόνο. Μένουμε σιωπηλοί, υπομονετικοί αλλά πάντα εκεί. Παρόντες.
  4. Πρώτα ο πόνος. Του δίνουμε προσοχή, σημασία και νόημα. Σ’ αυτό το στάδιο δεν κάνουμε καμία προσπάθεια να τον εξαφανίσουμε. Απλά, ακούμε γι αυτόν.
  5. Αφιερώνουμε όσο χρόνο χρειάζεται. Ρωτώντας, παραφράζοντας, καθρεφτίζοντας.
  6. Νιώθουμε το συναισθηματικό συγχρονισμό και την ανακούφιση που προσφέρουμε. Εστιάζουμε στο συνομιλητή – όχι στον εαυτό μας. Αν νιώσουμε ότι εκείνος δεν αλλάζει συναισθηματική κατάσταση, επιστρέφουμε ένα βήμα πίσω.
  7. Όταν αρχίζουμε να νιώθουμε τη συναισθηματική μετακίνηση του συνομιλητή μας, και πάλι, δε βιαζόμαστε.
  8. Μένουμε εκεί μέχρι να νιώσουμε την εδραίωση της νέας συναισθηματικής κατάστασης. Ίσως και ν’ ακούσουμε εκείνον να περνά στο επόμενο, στο «καρφί».
  9. Τώρα είναι η ώρα ν ακουμπήσουμε το καρφί. Στην αρχή απαλά και στη συνέχεια μεταφέροντας την προσοχή και την εστίασή μας σε αυτό. Αν δεν δούμε αντίσταση, φέρνουμε το καρφί εντελώς στο επίκεντρο και παραμερίζουμε τον πόνο.
  10. Από αυτό το στάδιο και μετά, εφαρμόζουμε ακρόαση εστιασμένη στη λύση. Τώρα δουλεύει! Ξεδιπλώνουμε εναλλακτικές, επιχειρήματα, επιλογές και καταλήγουμε σε συγκεκριμένο και χρονικά προσδιορισμένο πλάνο δράσης.

Ανάλογα με την εμπειρία μας, τη δυσκολία και τη συνθετότητα της κατάστασης μπορεί να μετακινηθούμε μπρος πίσω, όσες φορές χρειαστεί.

Γιατί αυτός ο τρόπος δουλεύει:
Το «ανατρεπτικό» αυτού του είδους της ακρόασης, είναι ότι επιτρέπει, συναισθηματικά και χρονικά, να συντονιστούμε και να συγχρονιστούμε! Ο συγχρονισμός φέρνει σύνδεση και η σύνδεση μπορεί να κάνει την έκπληξη, δηλαδή να μετατρέψει τον πόνο κάθε «καρφιού» σε μια ευκαιρία για την ενδυνάμωση της σχέσης μας με τους σημαντικούς ανθρώπους για τη ζωή και την καριέρα μας.

Το άρθρο έγραψε η Αλεξάνδρα Καλιακούδα, Senior Partner & Head of SYSTEMIC THERAPY

Κατασκευή ιστοσελίδων emads Internet Solutions

logo-footer

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ: